طالع بینی چینی: حیوان و عنصر سال تولد شما با تاریخ دقیق

چرا یک سال شمسی دو حیوان دارد؟

سال شمسی از نوروز شروع می‌شود و سال چینی از سال نوی چینی. در سال‌های ۱۹۰۱ تا ۲۱۰۰ سال نوی چینی بین ۲۱ ژانویه و ۲۰ فوریه می‌افتد، یعنی در تقویم ما تقریباً همیشه در بهمن. از آن روز تا آخر اسفند، نوبت حیوان سال چینی بعدی است.

از ۱ فروردین تا روز پیش از سال نوی چینی، حیوان همان حیوان ۱ فروردین است. از روز سال نو تا آخر اسفند حیوان بعدی است، و خود روز سال نو اولین روز آن است. این بازهٔ دوم در هر سال شمسی (۱۲۸۰ تا ۱۴۷۸) بین ۲۹ و ۵۹ روز است، به‌طور میانگین ۴۴٫۳ روز، یعنی ۱۲٫۱ درصد سال. جدولی که برای هر سال شمسی فقط یک حیوان می‌نویسد، برای این روزها حیوان را اشتباه می‌دهد.

مثال: سال ۱۳۷۶. جدولی که برای هر سال شمسی یک حیوان می‌نویسد، برای آن «گاو» می‌گذارد. اما سال نوی چینی ۱۹۹۸ چهارشنبه ۸ بهمن ۱۳۷۶ (۲۸ ژانویه ۱۹۹۸) بود. گاو ۳۱۳ روز از آن سال را دارد و ببر ۵۲ روز را. سه روز را کنار هم ببینید:

جدول سال‌های شمسی و روز تغییر حیوان

این جدول برای هر سال شمسی از ۱۳۳۰ تا ۱۴۰۵ می‌گوید حیوان از ۱ فروردین کدام است، حیوان بعدی از چه روزی شروع می‌شود و چند روز از آن سال را دارد. اگر تولدتان پیش از روز تغییر است، حیوان ستون «حیوان از ۱ فروردین» مال شماست. اگر همان روز یا بعد از آن است، حیوان ستون «حیوان بعدی» مال شماست.

کوتاه‌ترین بازهٔ این جدول در ۱۳۶۳ است: سال نوی چینی ۱ اسفند (۲۰ فوریه ۱۹۸۵) بود و حیوان بعدی فقط ۲۹ روز دارد. بلندترین بازه ۵۹ روز است و در ۱۳۴۴ دیده می‌شود، چون سال نوی چینی ۱ بهمن (۲۱ ژانویه ۱۹۶۶) بود.

این جدول از همان فهرست تاریخ‌هایی ساخته می‌شود که ابزار بالا با آن کار می‌کند. اگر در ابزار فقط سال را بنویسید، سال‌های ۱۲۸۰ تا ۱۴۷۸ شمسی را می‌خواند.

حیوان‌ها، عنصرها و نام‌ها

دوازده حیوان به ترتیبی ثابت پشت سر هم می‌آیند و بعد از خوک دوباره موش می‌آید. سال چینی را با همان عدد سال میلادی می‌نویسند که سال نویش در آن می‌افتد: سال نوی ۲۸ ژانویه ۱۹۹۸ سال چینی ۱۹۹۸ را شروع می‌کند. اگر ۴ را از سال چینی کم کنید و حاصل را بر ۱۲ تقسیم کنید، باقیمانده حیوان را نشان می‌دهد:

مثال: برای سال چینی ۱۹۹۸ حساب این است: ۱۹۹۸ منهای ۴ می‌شود ۱۹۹۴. ۱۹۹۴ بر ۱۲ می‌شود ۱۶۶ و باقیمانده ۲، یعنی ببر.

ابونصر فراهی در «نصاب‌الصبیان» چند نام قدیمی فارسی را در یک بیت آورده است:

در این بیت «بقر» همان گاو است، «پلنگ» ببر و «نهنگ» اژدها. نام قدیمی خروس هم «مرغ» بوده است.

هر سال چینی، جز حیوان، یک عنصر هم دارد (چوب، آتش، خاک، فلز یا آب) و یانگ است یا یین. هر دو از «ساقهٔ آسمانی» سال می‌آیند و در عمل رقم آخر سال چینی آن‌ها را تعیین می‌کند:

مثلاً ۱۹۹۸ به ۸ ختم می‌شود، پس خاک و یانگ است و همراه ببر، «ببر خاک» می‌شود. ۱۹۸۴ موش چوب بود و ۱۹۸۵ گاو چوب. حیوان و عنصر هر ۶۰ سال یک بار با هم برمی‌گردند: ۱۹۸۴ و ۲۰۴۴ هر دو موش چوب‌اند. سال چینی ۲۰۲۶ اسب آتش است.

منبع عنصرها رسمی نیست. جدول شصت‌ساله در ویکی‌پدیای انگلیسی و فارسی در هر ۶۰ ردیف با هم یکی است و نام ساقه‌هایی که رصدخانهٔ هنگ‌کنگ در سرصفحهٔ فایل هر ۲۰۰ سال چاپ کرده هم با همین قاعده جور است. منبع رسمی یا چاپی برای عنصرها پیدا نکردیم.

تاریخ‌ها از کجا آمده‌اند و حساب چه قراردادی دارد؟

منبع تاریخ‌ها

تاریخ سال نوی چینی هر سال از جدول «تبدیل تقویم میلادی و قمری» رصدخانهٔ هنگ‌کنگ (Hong Kong Observatory) گرفته شده است. رصدخانه برای هر روز از ۱ ژانویه ۱۹۰۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۱۰۰ تاریخ قمری چاپ می‌کند و ما روزی را برمی‌داریم که کنارش «1st Lunar month» آمده، یعنی اولین روز ماه اول. فایل هر یک از این ۲۰۰ سال را در ۱۹ آبان ۱۴۰۵ (۱۰ نوامبر ۲۰۲۶) از صفحهٔ جدول رصدخانه خوانده‌ایم.

کارینای (KarinAI) این ابزار را ساخته است و به رصدخانهٔ هنگ‌کنگ وابسته نیست. ابزار رسمی هم نیست و فقط از تاریخ‌هایی استفاده می‌کند که رصدخانه چاپ کرده است.

رصدخانه خودش یادآوری می‌کند که زمان فاز ماه در دهه‌های دور ممکن است چند دقیقه نادقیق باشد و اگر نزدیک نیمه‌شب باشد، تاریخ یک روز جابه‌جا شود. مواردی که نام می‌برد هیچ‌کدام سال نوی چینی نیست.

چطور سنجیده‌ایم؟

به یک منبع اکتفا نکردیم و تاریخ‌ها را به دو روش دیگر هم سنجیدیم:

• دو جدول ویکی‌پدیا، فارسی و انگلیسی، که رسمی نیستند: برای ۱۹۲۴ تا ۲۰۴۳ هر دو در ۱۲۰ سال از ۱۲۰ سال با رصدخانه یکی‌اند.
• تقویم چینی کتابخانهٔ ICU، که جدول نیست و محاسبهٔ نجومی است: در ۱۹۷ سال از ۲۰۰ سال (۱۹۰۱ تا ۲۱۰۰) با رصدخانه یکی است. در سه سال یک روز فرق دارد: ۱۹۵۴ (رصدخانه ۳ فوریه، ICU ۴ فوریه)، ۲۰۲۷ (رصدخانه ۶ فوریه، ICU ۷ فوریه) و ۲۰۳۰ (رصدخانه ۳ فوریه، ICU ۲ فوریه).

این دو سنجش در ۱۹ آبان ۱۴۰۵ انجام شد؛ نسخهٔ ICU ‏۷۸٫۳ بود.

حساب چه قراردادی دارد؟

این قراردادها را خود ابزار گذاشته است و حکم یک منبع نیست:

• تاریخ، نه ساعت. ابزار ساعت تولد را نمی‌پرسد. روزهای جدول رصدخانه به وقت هنگ‌کنگ و چین (UTC+8) است و ساعت امروز ایران UTC+3:30 است، پس با ساعت امروز روز سال نو در چین ساعت ۱۹:۳۰ شب قبل به وقت تهران شروع می‌شود. اگر شب قبل از سال نو، بعد از این ساعت، به دنیا آمده‌اید، در چین سال نو شروع شده بود، ولی ابزار فقط تاریخ را می‌بیند و شما را با حیوان قبلی حساب می‌کند.
• سال نوی چینی، نه لی‌چون. بعضی منبع‌های طالع‌بینی سال را از «لی‌چون» شروع می‌کنند که ۳ تا ۵ فوریه است. ابزار از سال نوی چینی شروع می‌کند. برای متولدین بین این دو روز ممکن است حیوان فرق کند: فاصله ۰ تا ۱۶ روز است و از ۱۹۰۱ تا ۲۱۰۰ به‌طور میانگین ۷٫۴ روز.
• بازهٔ تاریخ. از ۱۱ دی ۱۲۷۹ تا ۱۰ دی ۱۴۷۹ شمسی، یعنی از ۱ ژانویه ۱۹۰۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۱۰۰. جدول رصدخانه از ۱۹۰۱ شروع می‌شود. هر روز پیش از ۱۹ فوریه ۱۹۰۱ در سال چینی ۱۹۰۰ است و برای آن به تاریخ سال نوی ۱۹۰۰ نیازی نیست.

از کارینای بپرسید

بعد از جواب با تاریخ کامل، زیر نتیجه دکمه‌ای می‌آید که دربارهٔ حیوان و عنصر شما از کارینای می‌پرسد. با زدن آن به چت رایگان کارینای می‌روید و در کادر پیام درخواستی آماده پیدا می‌کنید؛ فرستادنش با خودتان است. چند پیام اول چت رایگان بدون حساب است و بعد از آن باید ثبت‌نام کنید.

در این درخواست فقط حیوان، عنصر و یین یا یانگ آمده است. تاریخ تولد، سن و سال شمسی‌تان در آن نیست. درخواست فقط در همین تب مرورگر می‌ماند و تا خودتان در چت دکمهٔ ارسال را نزنید، جایی نمی‌رود. وقتی فقط سال را بنویسید، دو حیوان می‌بینید و دکمه‌ای نمی‌آید.

در درخواست، از چت خواسته شده است که برای سرگرمی بنویسد باور سنتی چینی چه چیزی به این ترکیب نسبت می‌دهد و روشن بگوید که این باور است، نه پیش‌بینی. پاسخی که برمی‌گردد را یک مدل هوش مصنوعی می‌نویسد، پس آن را فقط مایه‌ای برای فکر کردن بدانید. خود این صفحه برای حیوان‌ها ویژگی شخصیتی نمی‌نویسد، چون منبعی نداریم که از آن نقل کنیم.